| امنیت اقلیمی: تحلیل پیامدهای چندبعدی تغییرات اقلیمی بر امنیت ملی و راهبردهای حکمرانی تاب‌آور |
| کد مقاله : 1012-NERS |
| نویسندگان |
|
امیر سیه سرانی * سازمان هواشناسی کشور |
| چکیده مقاله |
| تغییرات اقلیمی یکی از جدی‌ترین تهدیدهای امنیت ملی در قرن بیست‌ویکم به شمار می‌آید که با تأثیرات چندبعدی بر منابع طبیعی، اکوسیستم‌ها، سلامت انسان و سکونتگاه‌های بشری، بنیان‌های رفاه، ثبات و حکمرانی کشورها را با چالش مواجه ساخته است. این پدیده با تشدید تخریب محیط‌زیست، کاهش منابع حیاتی، مهاجرت‌های اجباری و آسیب به زیرساخت‌های حیاتی، ابعاد زیست‌محیطی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی امنیت ملی را تضعیف می‌کند. هدف این پژوهش، بررسی نظام‌مند پیوند میان تغییرات اقلیمی و امنیت ملی با تأکید بر مفهوم امنیت اقلیمی است. روش تحقیق بر پایه تحلیل سیستماتیک و مرور نظام‌مند ادبیات علمی انجام شده است؛ داده‌ها از پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر گردآوری و با رویکرد تحلیل محتوای کیفی ارزیابی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد تغییرات اقلیمی از چهار مسیر اصلی امنیت ملی را تهدید می‌کند: تهدید امنیت محیطی از رهگذر افزایش سطح دریاها، رویدادهای اقلیمی حدی، کمبود آب و فرسایش خاک؛ تهدید امنیت اقتصادی از طریق کاهش منابع طبیعی و اختلال در زیرساخت‌ها؛ تهدید امنیت اجتماعی با افزایش مهاجرت‌های گسترده و تنش‌های اجتماعی؛ و تهدید امنیت سیاسی از رهگذر تضعیف حکمرانی و افزایش احتمال منازعات منطقه‌ای. نتایج حاکی است که نادیده‌گرفتن ابعاد امنیت اقلیمی می‌تواند موجب بروز بحران‌های برگشت‌ناپذیر شود. بر این اساس، اتخاذ رویکردی یکپارچه مبتنی بر تاب‌آوری، سازگاری پایدار و همکاری بین‌المللی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. پژوهش حاضر تأکید دارد که امنیت اقلیمی باید در سیاست‌گذاری‌های ملی نهادینه گردد تا کشورها بتوانند در برابر تهدیدهای فزاینده اقلیمی، پایداری و ثبات خود را حفظ کنند. |
| کلیدواژه ها |
| امنیت اقلیمی، تاب‌آوری ملی، تغییرات اقلیمی، حکمرانی محیط‌زیستی، سیاست‌گذاری امنیتی پایدار. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
