'گزارش ابعاد امنیت پایدار فرهنگی و اجتماعی‌شده در شرق و جنوب‌شرق کشور بررسی شد
نشست علمی–تخصصی «امنیت پایدار فرهنگی و اجتماعی‌شده و مخاطرات محیطی در شرق و جنوب‌شرق کشور» به همت کمیته علمی مخاطرات محیطی و آسیب‌پذیری‌های امنیت داخلی، روز چهارشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۴ از ساعت ۱۰ تا ۱۲ در پژوهشکده امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی برگزار شد. ریاست این نشست را دکتر مجید رمضانی آرانی و دبیری آن را دکتر فرشید صفری بر عهده داشتند. در این نشست ۱۳ نفر از اعضای علمی و کارشناسان حوزه امنیت ملی حضور داشتند.
هدف کلی این نشست، تحلیل مخاطرات مرزی شرق و جنوب‌شرق کشور و بررسی راهکارهای مدیریت تعارضات و تنش‌ها با تأکید بر امنیت پایدار فرهنگی و اجتماعی‌شده عنوان شد. در ابتدای نشست، محیط امنیتی استان سیستان و بلوچستان به‌عنوان کانون اصلی بحث، از منظرهای مختلف مورد بررسی قرار گرفت.
در بخش تحلیلی، سخنرانان به واکاوی محیط امنیت پایدار در استان سیستان و بلوچستان پرداختند و نقش بازیگران فعال قومی و مذهبی، شرایط جغرافیایی و جمعیت‌شناختی، و ویژگی‌های هویتی و فرهنگی منطقه را در شکل‌گیری وضعیت امنیتی استان تبیین کردند. همچنین وضعیت سیاسی و اجتماعی استان و تأثیر آن بر امنیت منطقه، به‌ویژه در مناطق مرزی شرق و جنوب‌شرق کشور، به‌صورت وضعیت‌شناسانه بررسی شد.
در ادامه، عوامل مؤثر بر امنیت پایدار استان در چند محور اصلی تشریح شد. عوامل تاریخی، شامل ریشه‌های تعاملات و رقابت‌های قومی و طایفه‌ای، به‌عنوان بستری اثرگذار در شکل‌گیری تمایزهای اجتماعی معرفی شد. عوامل جغرافیایی و زیست‌محیطی نظیر دوری از مرکز، همجواری با کشورهای ناامن، شرایط اقلیمی خاص، خشکسالی و کمبود منابع آب، از دیگر متغیرهای مؤثر بر تشدید مشکلات اقتصادی و اجتماعی و افزایش نارضایتی‌ها عنوان شد. در حوزه اقتصادی، توسعه‌نیافتگی، فقر، بیکاری، اقتصاد حاشیه‌ای و قاچاق، به‌عنوان عوامل تشدیدکننده احساس محرومیت نسبی و نابرابری‌های اجتماعی مورد تأکید قرار گرفت.
سخنرانان همچنین به عوامل سیاسی و امنیتی، از جمله سیاست‌های دولت مرکزی، نحوه توزیع قدرت و منابع، مسائل امنیتی مرزی، فعالیت گروه‌های تروریستی و تأثیر تحولات سیاسی کشورهای همجوار اشاره کردند. در بعد فرهنگی و هویتی نیز تفاوت‌های فرهنگی، زبانی و مذهبی، ادراک تبعیض و بی‌عدالتی، و نقش رسانه‌ها و ارتباطات فرامرزی در تقویت یا تضعیف امنیت پایدار منطقه تحلیل شد.
در بخش راهبردی، حاضران بر ضرورت اتخاذ رویکردی جامع، چندجانبه و مبتنی بر مشارکت جامعه محلی برای مدیریت تمایزها و ارتقای امنیت مردم‌پایه تأکید کردند. تدوین سند جامع هماهنگی بین‌دستگاهی با محور حکمرانی خوب و سیاست‌گذاری مشارکتی، آگاه‌سازی مسئولان استانی نسبت به ویژگی‌های بوم‌شناختی، فرهنگی و اجتماعی استان، و استفاده از ظرفیت نخبگان و معتمدان قومی و مذهبی در فرآیند تصمیم‌گیری، از جمله پیشنهادهای مطرح‌شده بود.
همچنین مدیریت مسائل امنیتی و مرزی، از جمله مقابله با پیامدهای اقدامات طالبان، ساماندهی مهاجران غیرقانونی و تقویت همکاری‌های برون‌مرزی با کشور پاکستان، به‌عنوان پیش‌نیازهای امنیت پایدار منطقه مورد توجه قرار گرفت. در حوزه توسعه، بر رسیدگی به مسئله حاشیه‌نشینی، مهاجرت، رفع محرومیت در مناطق مرزی، تقویت بازارچه‌های مرزی و حمایت از تولید داخلی تأکید شد. تقویت مشارکت سیاسی و تشویق مردم به حضور فعال در انتخابات نیز به‌عنوان عاملی مؤثر در افزایش انسجام اجتماعی و مشروعیت سیاسی مطرح گردید.
در جمع‌بندی نشست، حاضران بر این نکته تأکید کردند که امنیت پایدار در شرق و جنوب‌شرق کشور، به‌ویژه استان سیستان و بلوچستان، حاصل برهم‌کنش عوامل محیطی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی است و مدیریت مؤثر آن نیازمند نگاه کل‌نگر، راهبردی و مبتنی بر مشارکت مردم و نهادهای محلی است.
نتایج مورد انتظار این نشست عبارت است از:
-
ارائه تحلیلی جامع از عناصر تأثیرگذار بر محیط امنیت پایدار در استان سیستان و بلوچستان و منطقه جنوب‌شرق کشور
-
تدوین راهبردها و راهکارهای عملی برای مدیریت تعارضات محیطی و بهره‌گیری از فرصت‌های موجود در راستای تقویت امنیت پایدار