نشست علمی–تخصصی «کاربست الگوی ارزیابی ریسک و دیده‌بانی آینده (RAHS) جهت سنجش تهدیدات» به همت کمیته علمی مخاطرات محیطی و آسیب‌پذیری‌های امنیت داخلی، صبح روز چهارشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۴ از ساعت ۸ تا ۱۰ در پژوهشکده امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی برگزار شد. ریاست این نشست را دکتر مجید رمضانی آرانی و دبیری آن را دکتر فرشید صفری بر عهده داشتند. در این نشست ۱۲ نفر از اعضای علمی و کارشناسان حوزه امنیت ملی حضور داشتند.

هدف کلی این نشست، تحلیل مخاطرات مرزی شرق و جنوب‌شرق کشور و بررسی راهکارهای مدیریت تعارضات و تنش‌ها با بهره‌گیری از الگوهای نوین ارزیابی ریسک عنوان شد. در ابتدای نشست، بر ضرورت انسجام‌بخشی به مطالعات مرتبط با تهدیدات و آسیب‌پذیری‌های امنیت ملی و نیز ضعف‌های موجود در اولویت‌گذاری تهدیدات، ارزیابی اطلاعات و برآوردنویسی امنیت ملی تأکید شد.

در ادامه، مسئله محوری نشست، تعدد بحران‌ها و تهدیدات امنیت داخلی در کنار حجم بالای داده‌های ورودی و فقدان نظام ارزیابی و اولویت‌بندی مؤثر معرفی شد. سخنرانان تلاش کردند با تشریح مراحل ارزیابی خطرپذیری در چارچوب مدیریت ریسک، روش‌های شناسایی تهدیدات، الگوهای وزن‌دهی و اولویت‌بندی و نیز معرفی الگوی «ارزیابی ریسک و دیده‌بانی آینده (RAHS – Risk Assessment and Horizon Scanning)»، چارچوبی کاربردی برای بهبود فرآیند تصمیم‌سازی امنیتی ارائه دهند.

در این نشست، الگوی RAHS به‌عنوان نوعی «رادار هوشمند امنیتی» معرفی شد که قادر است نشانه‌ها و علائم حتی ضعیف تهدیدات آینده را شناسایی و به اولویت‌های امنیتی تبدیل کند. در بخش دیده‌بانی آینده، با تمرکز بر افق‌نگاری، محیط داخلی کشور مورد بررسی قرار گرفت تا پیشران‌های اصلی تهدید شناسایی شوند. این پیشران‌ها در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی و سیاسی تحلیل شدند؛ از جمله تورم بالا، تحریم‌های اقتصادی و ناترازی انرژی در حوزه اقتصادی، اعتراضات اجتماعی و تغییرات هویتی نسلی در حوزه اجتماعی، و رقابت‌های سیاسی ناسالم و نفوذ سیاسی در حوزه سیاسی.

سخنرانان تأکید کردند که الگوی RAHS در نهایت باید به ارتقای برآورد امنیت ملی منجر شود. برآوردی که مبتنی بر اطلاعات ارزیابی‌شده، چندوجهی و فرابخشی باشد، سناریوهای محتمل و پیامدهای آن‌ها را با ضریب اطمینان ارائه دهد و از طریق تبدیل داده به اطلاعات، امکان هشداردهی به‌موقع را فراهم سازد. همچنین پیشنهاد شد اسناد ارزیابی سالانه تهدیدات کشور بر پایه این الگو تدوین شود؛ به‌گونه‌ای که دستگاه‌های نیروهای مسلح ارزیابی‌های تخصصی حوزه مأموریتی خود را انجام داده و ستاد کل نیروهای مسلح مسئول تجمیع و ارائه نهایی سند ارزیابی تهدیدات سالانه باشد.

در جمع‌بندی نشست، حاضران بر ضرورت بهره‌گیری از الگوهای نوین و نظام‌مند در شناسایی و اولویت‌گذاری تهدیدات امنیتی تأکید کردند و استفاده از الگوی RAHS را گامی مؤثر در ارتقای تصمیم‌سازی، پیشگیری از غافلگیری‌های امنیتی و مدیریت هوشمند مخاطرات داخلی دانستند.

نتایج مورد انتظار این نشست عبارت است از:

1. آشنایی با ساختار الگوهای جدید نگارش ارزیابی و برآورد تهدیدات امنیتی

2. اولویت‌گذاری تهدیدات امنیتی کشور بر پایه سنجش علمی و مطالعه نظام‌مند