در تاریخ یکشنبه 9 آذر 1404، کارگاه تخصصی با عنوان "کاربرد سنجش از دور و GIS در مطالعات اقلیمی" در پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو با حضور 35 نفر از محققان و کارشناسان برگزار شد. این کارگاه با هدف آموزش توانایی انجام یک پروژه کامل اقلیمی از مرحله دانلود داده‌ها تا تولید نقشه‌های نهایی و تفسیر نتایج طراحی شده بود.

در ابتدا، شرکت‌کنندگان با روش‌های نوین استخراج پارامترهای اقلیمی از داده‌های ماهواره‌ای رایگان نظیر MODIS، Landsat و Sentinel آشنا شدند. این داده‌ها به آنها این امکان را داد که نقشه‌هایی از دمای سطح زمین (LST) و تحلیل جزایر حرارتی شهری تولید کنند. همچنین، در این کارگاه روش‌های محاسبه شاخص‌های پوشش گیاهی مانند NDVI و پایش تغییرات اکوسیستم‌ها بررسی شد. یکی دیگر از مباحث مهم، برآورد بارش با استفاده از محصولات ماهواره‌ای نظیر CHIRPS و GPM و همچنین شناسایی و رهگیری طوفان‌های گرد و غبار بود.

در بخش دیگری از کارگاه، تکنیک‌های تحلیل فضایی-زمانی، شامل اجرای آزمون روند من-کندال برای شناسایی تغییرات بلندمدت و درونیابی داده‌های نقطه‌ای با روش کریجینگ آموزش داده شد. همچنین، نحوه انجام همبستگی مکانی بین پارامترهای مختلف مانند رابطه معکوس LST و NDVI مورد بررسی قرار گرفت.

دستاوردهای علمی و مهارتی کارگاه شامل توانمندی شرکت‌کنندگان در استفاده از حداقل دو پلتفرم اصلی (Google Earth Engine و QGIS) برای تحلیل‌های اقلیمی بود. همچنین، هر شرکت‌کننده موظف به تولید حداقل یک پروژه کامل مطالعاتی در حوزه اقلیم منطقه‌ای خود (مانند پایش خشکسالی، تحلیل جزیره حرارتی، رهگیری گرد و غبار) شد و نتایج آن را ارائه داد.

کارگاه به وضوح نشان داد که ادغام سنجش از دور و GIS تحولی اساسی در مطالعات اقلیمی ایجاد کرده است. این رویکرد نه تنها دقت مکانی مطالعات را ارتقا می‌دهد، بلکه توان پیش‌بینی و هشدار زودهنگام را افزایش می‌دهد و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد عینی را ممکن می‌سازد. همچنین، این روش امکان پایش مستمر و کم‌هزینه پهنه‌های وسیع را فراهم می‌کند.

نتایج این کارگاه تأکید می‌کند که حرکت به سمت "اقلیم‌شناسی فضایی-مکانی" نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای مدیریت چالش‌های محیطی در قرن حاضر است.

نتایج مورد انتظار:

• ارتقای توانمندی ۹۰٪ از شرکت‌کنندگان در استفاده از دو پلتفرم اصلی Google Earth Engine و QGIS برای تحلیل‌های اقلیمی.

• تولید پروژه‌های عینی: هر شرکت‌کننده باید حداقل یک پروژه کامل مطالعاتی در حوزه اقلیم منطقه‌ای خود انجام داده و نتایج آن را ارائه دهد.

• تهیه بسته آموزشی استاندارد شامل کدها، دستورالعمل‌ها، مجموعه داده‌های نمونه و فیلم‌های آموزشی که پس از کارگاه در دسترس شرکت‌کنندگان قرار خواهد گرفت.