در ادامه سلسله نشست‌های علمی همایش سراسری «مخاطرات محیطی و امنیت ملی»، گزارشی جامع و تحلیلی با موضوع «چارچوب نوین تهدیدشناسی، اولویت‌بندی تهدیدات و افق‌نگاری امنیت ملی» ارائه شد. این گزارش یکی از مباحث کلیدی همایش بود که به صورت ساختارمند، چالش‌های فعلی مدیریت تهدیدات در کشور و راهکارهای علمی برای ارتقای توان هشداردهی ملی را تشریح می‌کرد.

۱. طرح مسئله: چالش‌های محیط امنیت ملی ایران

در ابتدای نشست، مشکلات ساختاری موجود در حوزه سیاست‌گذاری امنیتی کشور تشریح شد؛ از جمله:

• تعدد و تنوع بحران‌ها و تهدیدات امنیت ملی

• سند‌نویسی بدون اولویت‌بندی و فهرست‌برداری از تهدیدات بدون وزن‌دهی

• حجم بالای داده‌های ورودی و ضعف در تبدیل داده به اطلاعات تحلیلی

• ضعف سامانه‌های هشداردهی و احتمال غافلگیری امنیتی

به گفته ارائه‌دهنده، بدون نظام اولویت‌بندی و هشداردهی علمی، امکان تصمیم‌گیری مؤثر و به‌موقع کاهش می‌یابد.

۲. چارچوب برآورد و راهبرد امنیت ملی

بخش دوم گزارش به معرفی سه محور اساسی در مدیریت تهدیدات اختصاص داشت:

🔹 استخراج تهدیدات (Threat Identification)

شناسایی تهدیدات بالقوه مانند:
حملات سایبری، خرابکاری، نفوذ، اعتراضات اجتماعی، بی‌ثباتی سیاسی و...

🔹 اولویت‌بندی تهدیدات (Threat Prioritization)

وزن‌دهی تهدیدات بر اساس:
«احتمال»، «شدت پیامد»، «فوریت»، «پیچیدگی»، «تأثیر استراتژیک»

🔹 سنجش وضعیت تهدیدات و هشداردهی

طراحی نظامی برای:

• جمع‌آوری پیوسته شواهد

• تحلیل سیگنال‌های هشدار

• برآورد وقوع بحران

• تقویت اشراف اطلاعاتی

۳. روش‌های شناسایی تهدیدات: از OSINT تا دلفی

در بخش روش‌شناسی، چند ابزار معتبر بین‌المللی برای شناسایی و تحلیل تهدیدات معرفی شد:

▪ OSINT، HUMINT، SIGINT

جمع‌آوری داده از منابع باز، انسانی و فنی

▪ طوفان فکری ساخت‌یافته

ساده، مشارکتی، مناسب محیط‌های پیچیده

▪ تحلیل SWOT

بررسی نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید

▪ روش دلفی

جمع‌آوری نظر کارشناسان به‌صورت ناشناس و چندمرحله‌ای

▪ تست نفوذ و بازرسی میدانی

شناسایی آسیب‌پذیری‌های واقعی در سیستم‌های سایبری و فیزیکی

۴. معرفی مدل RAHS: رادار هوشمند امنیت ملی

در جلسه، چارچوب RAHS که ابتدا توسط دولت سنگاپور برای شناسایی تهدیدات نوظهور طراحی شد، به عنوان یک الگوی کارآمد مطرح شد.

RAHS چه می‌کند؟

• شناسایی سیگنال‌های ضعیف

• هشدار نسبت به تهدیدات کم‌احتمال اما پرخطر

• ترکیب ارزیابی ریسک با افق‌نگاری

• پشتیبانی از تصمیم‌گیری ملی در شرایط عدم قطعیت

کاربردهای آن در ایران:

• امنیت داخلی

• مدیریت اعتراضات

• امنیت سایبری

• مدیریت بحران و انرژی

• رصد ژئوپلیتیکی

۵. وزن‌دهی تهدیدات و تحلیل آینده

در بخش آینده‌پژوهی، نمونه‌ای از وزن‌دهی تهدیدات امنیت داخلی ارائه شد:

۶. جمع‌بندی و پیام نشست

در پایان، سخنران تاکید کرد:

• RAHS می‌تواند به عنوان رادار هوشمند امنیت ملی عمل کند.

• کشور نیازمند برآوردهای چندوجهی، آینده‌نگر و مبتنی بر داده‌های معتبر است.

• تبدیل داده به اطلاعات و اطلاعات به هشدار، کلید جلوگیری از بحران‌های آینده است.

این گزارش بخشی از اقدامات علمی همایش برای ارتقای تاب‌آوری امنیت ملی و توسعه نظام‌های هشداردهی تخصصی است.