به گزارش دبیرخانه علمی همایش ملی «مخاطرات محیطی و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، در روز سه‌شنبه ۷ مردادماه ۱۴۰۴ نشست علمی–تخصصی با عنوان «تغییر اقلیم و امنیت غذایی؛ ناسازگاری با تغییر اقلیم و لزوم توجه به آن در برنامه‌های بالادستی کشور» به همت کمیته علمی مخاطرات طبیعی و تغییر اقلیم در پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو کشور برگزار شد.

این نشست با مدیریت علمی جناب آقای دکتر ابراهیم فتاحی و حضور ۳۵ نفر از اساتید، کارشناسان و پژوهشگران حوزه تغییر اقلیم، کشاورزی و مدیریت منابع آب برگزار گردید. هدف کلی این نشست، بررسی چالش‌های موجود در سیاست‌گذاری‌های سازگاری با تغییر اقلیم و تحلیل میزان هماهنگی آن‌ها با اهداف کلان توسعه پایدار کشور بود.

در این جلسه، حاضران با بررسی اسناد بالادستی کشور، به تعارض‌ها و ناهماهنگی‌های موجود میان برنامه‌های سازگاری با کم‌آبی، سیاست‌های بخش کشاورزی و مدیریت منابع آب اشاره کردند. نتایج نشان داد که توسعه ناپایدار و عدم توازن میان عرضه و تقاضای آب، از مهم‌ترین عوامل تشدیدکننده آسیب‌پذیری اقلیمی کشور است.

بر اساس مباحث مطرح‌شده، بسیاری از برنامه‌های ملی مرتبط با تغییر اقلیم، اگرچه در ظاهر رویکرد سازگاری دارند، اما در عمل به دلیل فقدان ارزیابی جامع اثرات، هم‌افزایی لازم را ایجاد نمی‌کنند. به عنوان مثال، برخی فناوری‌ها نظیر سامانه‌های نوین آبیاری یا پروژه‌های آبخیزداری، بدون ارزیابی دقیق اثرات جانبی، ممکن است به افزایش مصرف واقعی آب و کاهش بهره‌وری منجر شوند.

در بخش گفت‌وگو و پرسش و پاسخ، اساتید و کارشناسان به نکات کلیدی زیر اشاره کردند:

🔹 دکتر سهیلا جوانمرد درباره امکان بازچرخانی آب‌های فاضلاب سؤال کردند.
در پاسخ، دکتر مجید دلاور ضمن تأکید بر اهمیت بازچرخانی، بیان کردند که این اقدام باید همراه با ارزیابی دقیق اثرات زیست‌محیطی و طراحی زیرساخت‌های مناسب باشد تا از افزایش غیرضروری برداشت آب جلوگیری شود.

🔹 دکتر رقیه معصوم‌پور پرسیدند که کدام بخش جامعه بیشترین ظرفیت برای آگاه‌سازی اقلیمی را دارد.
دکتر دلاور پاسخ دادند که تغییر اقلیم صرفاً یک مسئله فنی نیست، بلکه پدیده‌ای میان‌رشته‌ای است که نیاز به آموزش، آگاهی جمعی و تغییر رفتار اجتماعی دارد. آموزش اقلیمی در مدارس، دانشگاه‌ها و رسانه‌ها می‌تواند پیوند میان علم و کنش اجتماعی را تقویت کند.

🔹 دکتر ساویز صحت کاشانی درباره ضرورت ارزیابی پیشینی اقدامات سازگاری پرسش کردند.
دکتر دلاور تأکید کردند که پیش از اجرای هر سیاست یا طرح، باید میزان اثربخشی، تبعات جانبی و بازخوردهای احتمالی آن تحلیل شود؛ زیرا بخشی از اتلاف منابع در کشور ناشی از نبود چنین ارزیابی‌هایی است.

در جمع‌بندی نشست، موارد زیر مورد تأکید قرار گرفت:
1️⃣ لزوم توجه به پدیده ناسازگاری با تغییر اقلیم به عنوان اصل کلیدی در کاهش آسیب‌پذیری منابع آب کشور.
2️⃣ ضرورت بررسی اثرات بازگشتی و تضادهای درونی سیاست‌ها در تدوین برنامه‌های ملی.
3️⃣ پرهیز از انتظارات غیرواقع‌بینانه از برخی فناوری‌ها و سیاست‌ها بدون فراهم‌سازی بستر ارزیابی علمی و مدیریتی.
4️⃣ لزوم طراحی سیاست‌های جامع، هم‌افزا و مبتنی بر داده‌های واقعی اقلیمی به جای تصمیم‌گیری‌های بخشی و مقطعی.

این نشست از ساعت ۱۰:۰۰ صبح آغاز و در ساعت ۱۲:۰۰ ظهر با جمع‌بندی علمی و تبادل نظر میان شرکت‌کنندگان به پایان رسید.

📍 محل برگزاری: پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو کشور
🕘 زمان برگزاری: سه‌شنبه، ۷ مردادماه ۱۴۰۴
👤 مدیر نشست: دکتر ابراهیم فتاحی
👥 تعداد شرکت‌کنندگان: ۳۵ نفر

📎 تهیه و تنظیم: کمیته علمی مخاطرات طبیعی و تغییر اقلیم
📨 دبیرخانه همایش ملی مخاطرات محیطی و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران
🌐 https://ners.ihuo.ac.ir